الدَّوابّ

الجمع : الدَّابّة
مشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِل
bookmark

معنی الدَّوابّ

الدَّوَابّ

تقع على كل ماشٍ‌ على الأرض عامة،و على الخيل و البغال و الحمير خاصة
(
فقه اللغة
, ص172)
sourceLink

و قد غَلَب هذا الاسمُ على ما يُرْكَبُ من الدَّوابِّ ،و هو يَقَعُ على المُذَكَّرِ و المُؤَنَّثِ ، و حَقِيقَتُه الصِّفَةُ .و ذُكِرَ عن رُؤْبَةَ أنَّه كانَ يَقُولُ :قَرِّبْ ذاكَ الدّابَّةَ لِبرْذَوْنٍ له...
theDescriptionIsMachineCreated
(
المحکم و المحیط الأعظم
, ج9 , ص279)
sourceLink

الدواب

إِذا سارت في رؤوس الإِكام وقَصَتْها أَي كَسَرَتْ رؤُوسَها بقوائمها، و الفرَسُ تَقِصُ‌ الإِكامَ أَي تدُقّها
(
لسان العرب
, ج7 , ص107)
sourceLink

دواب

جنبندگان
(
‏فرهنگ کنز اللغات
, ص589)
sourceLink

الدَّوابّ في القرآن

إِنَّ شَرَّ اَلدَّوَابِّ عِنْدَ اَللّٰهِ اَلصُّمُّ اَلْبُكْمُ اَلَّذِينَ لاٰ يَعْقِلُونَ (آیه 22/سوره الأنفال) sourceLink

دوابّ‌ در اين آيه واژه‌اى عمومى و فراگيرى است دربارۀ تمام حيوانات.
(
ترجمه مفردات راغب
, ص655)
sourceLink

دابَّة - اسم جمع است و براى هر چيزى كه به آرامى حركت مى‌كند ¦¦
اَلدَّبُّ‌ و اَلدَّبِيبُ‌ يعنى آرام راه رفتن، كه دربارۀ حيوانات و حشرات بيشتر به كار مى‌رود و در حركت نفوذى آرام آب و رطوبت و نوشيدنى و مانند اينها كه حركتشان را حواس درك نمى‌كند به كار مى‌رود و همچنين دربارۀ تمام جانداران هرچند كه عرف مردم فقط اسب را - دَابَّة - گويند
(
ترجمه مفردات راغب
, ص654)
sourceLink

دبّ‌ و دَبِيب بمعنى راه رفتن آرام و حركت خفيف است در حيوان بكار ميرود و در حشرات بيشتر استعمال ميشود (مفردات) قاموس نيز راه رفتن آرام گفته است در صحاح گويد: هر راه رونده بر روى زمين دابّه است. اينكه دابّه را جنبنده گفته‌اند باعتبار حركت و راه رفتن است. در قرآن مجيد در بارۀ تمام جنبندگان اعمّ‌ از انسان و حيوان و غيره بكار رفته است. ¦¦
دواب جمع دابّة است. در بعضى موارد از آن تمام حركت كنندگان مراد است مثل إِنَّ‌ شَرَّ اَلدَّوَابِّ‌ عِنْدَ اَللّٰهِ‌ اَلصُّمُّ‌ اَلْبُكْمُ‌ اَلَّذِينَ‌ لاٰ يَعْقِلُونَ‌
(
قاموس قرآن
, ج2 , ص323)
sourceLink

إنّها عامّ‌ في جميع الحيوانات. ¦¦
اَلدَّبُّ‌ و اَلدَّبِيبُ‌: مشي خفيف، و يستعمل ذلك في الحيوان، و في الحشرات أكثر، و يستعمل في الشّراب و البلى، و نحو ذلك مما لا تدرك حركته الحاسّة، و يستعمل في كلّ‌ حيوان و إن اختصّت في التّعارف بالفرس.
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص306)
sourceLink

إِنَّ شَرَّ اَلدَّوَابِّ عِنْدَ اَللّٰهِ اَلَّذِينَ كَفَرُوا فَهُمْ لاٰ يُؤْمِنُونَ (آیه 55/سوره الأنفال) sourceLink

دبّ‌ و دَبِيب بمعنى راه رفتن آرام و حركت خفيف است در حيوان بكار ميرود و در حشرات بيشتر استعمال ميشود (مفردات) قاموس نيز راه رفتن آرام گفته است در صحاح گويد: هر راه رونده بر روى زمين دابّه است. اينكه دابّه را جنبنده گفته‌اند باعتبار حركت و راه رفتن است. در قرآن مجيد در بارۀ تمام جنبندگان اعمّ‌ از انسان و حيوان و غيره بكار رفته است. ¦¦
دواب جمع دابّة است. در بعضى موارد از آن تمام حركت كنندگان مراد است، و در آيۀ إِنَّ‌ شَرَّ اَلدَّوَابِّ‌ عِنْدَ اَللّٰهِ‌ اَلَّذِينَ‌ كَفَرُوا فَهُمْ‌ لاٰ يُؤْمِنُونَ‌ انفال: 55 بطور قطع بانسان شامل است.
(
قاموس قرآن
, ج2 , ص323)
sourceLink

وَ مِنَ اَلنّٰاسِ وَ اَلدَّوَابِّ وَ اَلْأَنْعٰامِ مُخْتَلِفٌ أَلْوٰانُهُ (آیه 28/سوره فاطر) sourceLink

دبّ‌ و دَبِيب بمعنى راه رفتن آرام و حركت خفيف است در حيوان بكار ميرود و در حشرات بيشتر استعمال ميشود (مفردات) قاموس نيز راه رفتن آرام گفته است در صحاح گويد: هر راه رونده بر روى زمين دابّه است. اينكه دابّه را جنبنده گفته‌اند باعتبار حركت و راه رفتن است. در قرآن مجيد در بارۀ تمام جنبندگان اعمّ‌ از انسان و حيوان و غيره بكار رفته است. ¦¦
دواب جمع دابّة است. در بعضى موارد از آن تمام حركت كنندگان مراد است، و در بعضى از موارد مراد از آن غير انسان و غير چهار پايان سه گانه (بقر و غنم و شتر) است نحو وَ مِنَ‌ اَلنّٰاسِ‌ وَ اَلدَّوَابِّ‌ وَ اَلْأَنْعٰامِ‌ مُخْتَلِفٌ‌ أَلْوٰانُهُ‌
(
قاموس قرآن
, ج2 , ص323)
sourceLink

الشاهد المعنوی لـ الدَّوابّ

أيّها الناس فلا يقولنّ رجال...ركبوا أفره الدوابّ:...ظلمنا ابن أبي طالب

الدّابّة:اسم لما دبّ من الحيوان،و التي تركب،و قد غلب هذا الاسم على ما يركب من الدّوابّ‌،و دابّة فارهة أي نشيطة حادّة قويّة(اللسان).
(
غريب الحديث في الكتب الأربعة
, ص488)
sourceLink

ضرب المثل الدَّوابّ

آكل الدّواب برذونة رغوث

أي مرضع.
(
الأمثال لزید بن رفاعه الهاشمی
, ص32)
sourceLink

مداخل لها جذر واحد لـ الدَّوابّ

الدال و الباء أصلٌ‌ واحد صحيح مُنقاس،و هو حركةٌ‌ على الأرض أخفُّ‌ من المشْى.(معجم مقاییس اللغة , ج2 , ص263)sourceLink

الأسماء

الأدْبَبمشتق ثلاثی مجرد الدَّبدوبمشتق رباعی الدِّبَبَةمصدر ثلاثی مجرد الدَّبَبَةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الدَّبَّابدَبُوبُالدَّوابّمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِلالدُّبَّاءجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الدَّبَّاءمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِلالدَّبْدَابجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد دُبَّىالدُّبَّةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِلالمَدَبّمشتق ثلاثی مجرد الدَّبَابجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الدَّبَّانالدُّوَيْبَّةمشتق ثلاثی مجرد الدِّبَابجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الدَّبْدَبَىجامد غیر مصدری رباعی دَبَابالدَّبْدَبمصدر رباعی الدَّبَبمصدر ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِلالدِّبَّةمصدر ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِلالدَّبَبَانمصدر ثلاثی مجرد الدَّبَادِبجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد دَبَّابٌالدُّبِّيّمشتق ثلاثی مجرد الدَّابّةمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِلالمُدبَّبمصدر میمی ثلاثی مزید باب تفعیلدَبَّ یدِبّدَبَابِالدُّبَابجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الدَّبَّابَةمشتق ثلاثی مجرد المِدْبَبجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد المَدَبَّةمشتق ثلاثی مجرد الدُّبّجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِلالدَّبِبَةمشتق ثلاثی مجرد دَبْدَبْالأَدَبّمشتق ثلاثی مزید باب إفعالالدُّبِّيَّاتمصدر صناعی ثلاثی مجرد الدَّبَّاءَةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الدِّبادِبجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الدِّبابَةمشتق ثلاثی مجرد المَدِبّمشتق ثلاثی مجرد الدِّبِّيّمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِلالدِّبّجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الإدبابمصدر ثلاثی مزید باب إفعالالدَّيْبُوبمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِلدِبَابٌالدَّبَابَةمشتق ثلاثی مجرد دُبٌّالدَّبْدَبَةمصدر رباعی الدَّبَّةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الدَّبِيبمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِلالدَّبُوبمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِلالدُّبَّاءَةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد

الحقوق المادية والمعنوية لهذا الموقع محفوظة ل مركز البحوث الكمبيوترية للعلوم الإسلامية ، وأي نشر غير مسموح به يُلاحق قانونياً.