أَدْرَی

فعل ماضی ثلاثی مزید باب إفعال
bookmark

معنی أَدْرَی

اَدْرىٰ‌

اَعْلَمَ‌. وَ ما اَدْراهُ بكذا،اَيْ‌:ما اَعْلَمَهُ‌.
(
دستور اللغة
, ص333)
sourceLink

دريدرى و أدرى و دَرَيتُ الشيءَ فأنا أَدري دَرْياً و دِرايةً .
theDescriptionIsMachineCreated
(
جمهرة اللغة
, ج3 , ص1267)
sourceLink

اَدْرَيْتُهُ

أى أعلمته. و قرئ: و لا أَدْرَأَكُمْ‌ به ، و الوجه فيه ترك الهمز.
(
الصحاح (للجوهري)
, ج6 , ص2335)
sourceLink

أَدْرَى زيدٌ سعدا بالخبر

اعلمه
(
معجم الأفعال المتداولة
, ص224)
sourceLink

أدْرَى الرجلَ بكذا

اعلمه بهِ. يقال«ما ادراك و ما يُدرِيك»اي ما تدري.
(
المنجد فی اللغة
, ص214)
sourceLink

آن مرد را به چيزى آگاه كرد
(
فرهنگ ابجدی
, ص34)
sourceLink

أَدْرَيْتُهُ بِهِ

يُعَدَّى دَرَی بِالهَمْزَةِ
(
المصباح المنیر
, ص194)
sourceLink

أَدْرَيْتُه غيري

أَعْلَمْته
(
‏لسان اللسان
, ص402)
sourceLink

و يقال: دَرَيْت الشيءَ أَدْرِيهِ عَرَفْته، و أَدْرَيْتُه غيري إذا أَعْلَمْته.
theDescriptionIsMachineCreated
(
لسان العرب
, ج14 , ص254)
sourceLink

أَدْرى بـ

داناتر،آگاه‌تر(نسبت به كسى در چيزى).
(
فرهنگ معاصر عربي - فارسي
, ص196)
sourceLink

أَدْراهُ

دَرَى الصَّيْدَ دَرْيًا ،و أَدْراهُ‌ ،و تَدَرّاهُ‌ :خَتَلَه
(
المحکم و المحیط الأعظم
, ج9 , ص393)
sourceLink

اَدْرَاهُ بهِ اِدْرَاء

اعلمهُ.
(
أقرب الموارد
, ج2 , ص200)
sourceLink

و ما أدْراكَ ما يحدُثْ

كسى چه مى‌داند كه چه پديد مى‌آيد
(
فرهنگ ابجدی
, ص34)
sourceLink

ما أَدْراكَ بِذلِك؟

آيا تو آنرا مى‌دانى.
(
فرهنگ ابجدی
, ص34)
sourceLink

و ما أَدْراكَ ما...

نيز:و ما أدراك ب‍ ...؟:چه مى‌دانى‌؟حتى نمى‌دانى كه....
(
فرهنگ معاصر عربي - فارسي
, ص196)
sourceLink

و ما أَدْراك بذلك

إنَّك لن تَعْرِفَ‌ أبدًا ما يعني ذلك
(
المنجد في اللغة العربیة المعاصرة
, ص462)
sourceLink

ما اَدْراهُ بكذا

اَيْ‌:ما اَعْلَمَهُ‌
(
دستور اللغة
, ص333)
sourceLink

ما اَدْرَاكَ

اَي: ما تَدْري و في القرآن «إِنّٰا أَنْزَلْنٰاهُ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ وَ مٰا أَدْرٰاكَ مٰا لَيْلَةُ اَلْقَدْرِ» و فيهِ ايضاً «وَ مٰا يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكّٰى» .
(
أقرب الموارد
, ج2 , ص200)
sourceLink

تعبير للتَّعجُّب يفيد استحالة إِدراك شيء أو بعده
(
المنجد في اللغة العربیة المعاصرة
, ص462)
sourceLink

و ما أدراك بكذا و ما يدريك ،و دريته و ادَّريتُه :ختلته،و داريته :خاتلته، و عليك بالمداراة و هي الملاطفة كأنّك تخاتله.
theDescriptionIsMachineCreated
(
أساس البلاغة
, ص187)
sourceLink

أَدْرَاه به

أَعْلَمه
(
‏لسان اللسان
, ص402)
sourceLink

أَعْلَمه
(
المعجم الوسيط
, ص282)
sourceLink

يُعَدَّى بالهَمْزَةِ فيقالُ‌: أدْراهُ‌ به : أَعْلَمَهُ‌ و منه قوْلُه تعالى: وَ لاٰ أَدْرٰاكُمْ‌ بِهِ‌؛ فأَمَّا من قَرَأَ بالهَمْزِ فإنَّه لحن. و قال الجَوهرِيُّ‌: و الوَجْهُ فيه تَرْك الهَمْز
(
تاج العروس
, ج19 , ص403)
sourceLink

أَعْلَمَه،و فى التَّنْزِيلِ :
theDescriptionIsMachineCreated
(
المحکم و المحیط الأعظم
, ج9 , ص393)
sourceLink

أعْلَمَهُ ،
theDescriptionIsMachineCreated
(
القاموس المحیط
, ج4 , ص358)
sourceLink

أَعْلَمه.
theDescriptionIsMachineCreated
(
لسان العرب
, ج14 , ص254)
sourceLink

ما يُدْريك

اَي: ما تَدْري و في القرآن «إِنّٰا أَنْزَلْنٰاهُ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ وَ مٰا أَدْرٰاكَ مٰا لَيْلَةُ اَلْقَدْرِ» و فيهِ ايضاً «وَ مٰا يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكّٰى»
(
أقرب الموارد
, ج2 , ص200)
sourceLink

و ما أدراك بكذا و ما يدريك ،و دريته و ادَّريتُه :ختلته،و داريته :خاتلته، و عليك بالمداراة و هي الملاطفة كأنّك تخاتله.
theDescriptionIsMachineCreated
(
أساس البلاغة
, ص187)
sourceLink

أَدْراه بـ

آگاه كردن(كسى را از چيزى)، خبر دادن،اطلاع دادن(چيزى را به كسى)، آگاهانيدن،اخطار دادن(به كسى دربارۀ...).
(
فرهنگ معاصر عربي - فارسي
, ص196)
sourceLink

لا أَدْرِ

قالوا: لا أَدْرِ فحذَفُوا الياءَ لكَثْرةِ الاسْتِعْمالِ‌ و نَظِيرُه: أَقْبَلَ يَضْرِبُه و لا يَأْلُ‌
(
تاج العروس
, ج19 , ص404)
sourceLink

أَدْرَی في القرآن

وَ مٰا أَدْرٰاكَ مٰا لَيْلَةُ اَلْقَدْرِ لَيْلَةُ اَلْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ (آیه 2/سوره القدر) sourceLink

هركجا در قرآن عبارت - و ما أدراك - آمده است در پى آن معنيش بيان شده است. و هرجائى كه عبارت - وَ مٰا يُدْرِيكَ‌ - در قرآن ذكر شد توضيحى در پى آن نيست. ¦¦
دَرَى (فهميد) - اَلدِّرَايَة - شناختى كه با نوعى از فريب حاصل شده است. افعال آن - دَرَيْتُهُ‌ و دَرَيْتُ‌ به دِرْيَةً.
(
ترجمه مفردات راغب
, ص671)
sourceLink

قُلْ لَوْ شٰاءَ اَللّٰهُ مٰا تَلَوْتُهُ عَلَيْكُمْ وَ لاٰ أَدْرٰاكُمْ بِهِ (آیه 16/سوره يونس) sourceLink

هركجا در قرآن عبارت - و ما أدراك - آمده است در پى آن معنيش بيان شده است. و هرجائى كه عبارت - وَ مٰا يُدْرِيكَ‌ - در قرآن ذكر شد توضيحى در پى آن نيست. ¦¦
دَرَى (فهميد) - اَلدِّرَايَة - شناختى كه با نوعى از فريب حاصل شده است. افعال آن - دَرَيْتُهُ‌ و دَرَيْتُ‌ به دِرْيَةً. ¦¦
مى‌گويند - دريت - يعنى فهميدم و دريافتم، در آيۀ اخير عبارت - و لا أدراكم - از همين - دريت - است كه اگر از - درات - مى‌بود بايستى و لا أدراتكموه - باشد.
(
ترجمه مفردات راغب
, ص671)
sourceLink

من قولهم: دريت، و لو كان من درأت لقيل: و لا أدرأتكموه.
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص313)
sourceLink

اَلدِّرَايَةُ‌: المعرفة المدركة بضرب من الحيل، يقال: دَرَيْتُهُ‌، و دَرَيْتُ‌ به، دِرْيَةً.
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص312)
sourceLink

[أدريته] فدرى: أي أعلمته فعلم. قال اللّه تعالى: وَ لاٰ أَدْرٰاكُمْ‌ بِهِ. ¦¦
عن ابن كثير أنه قرأ وَ لَأَدْرَاكُمْ‌ بِهِ‌ بلام أدخلها على أدراكم.
(
شمس العلوم
, ج4 , ص2082)
sourceLink

دَرَى الشَّىْ‌ءَ دَرْيًا، و دِرْيًا عن اللِّحْيانِىِّ‌، و دِرْيَةً‌، و دَرَيانًا و دِرْيانًا و دِرايَةً‌: عَلِمَه، قالَ‌ سيبويه: الدَّرْيَةُ‌ كالدِّرْيَةِ‌، لا يُذْهَبُ‌ به إلى المَرَّةِ‌ الواحِدَةِ‌، و لكنّه على مَعْنَى الحالِ. و أَدْراهُ‌ بهِ‌: أَعْلَمَه. ¦¦
أما من قرأه: «أَدْرَأَكُمْ‌ به» مَهْمُوزًا فلَحْنٌ.
(
المحکم و المحیط الأعظم
, ج9 , ص393)
sourceLink

درى: (مثل فلس) معرفت. دانستن. راغب ميگويد: دراية معرفتى است كه با نوعى از تدبير بدست آيد. در اقرب مطلق دانستن گفته و قول راغب را بطور «قيل» نقل كرده است. ¦¦
[إدراء: آگاه کردن، فهماندن، دانا کردن]
(
قاموس قرآن
, ج2 , ص343)
sourceLink

دَرَى الشيءَ دَرْياً و دِرْياً ; عن اللحياني، و دِرْيَةً‌ و دِرْيَاناً و دِرَايَةً‌: عَلِمَهُ. . و يقال: دَرَيْت الشيءَ أَدْرِيهِ‌ عَرَفْته، و أَدْرَيْتُه غيري إذا أَعْلَمْته. الجوهري: دَرَيْته و دَرَيْت به دَرْياً و دَرْية و دِرْيةً‌ و دِرَايَة أَي علمت به . . و أَدْرَاه به: أَعْلَمه.
(
لسان العرب
, ج14 , ص254)
sourceLink

وَ مٰا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اَلسّٰاعَةَ تَكُونُ قَرِيبا (آیه 63/سوره الأحزاب) sourceLink

در اقرب ميگويد «مٰا أَدْرٰاكَ‌ و مٰا يُدْرِيكَ‌» يعنى نميدانى. ¦¦
درى: (مثل فلس) معرفت. دانستن. راغب ميگويد: دراية معرفتى است كه با نوعى از تدبير بدست آيد. در اقرب مطلق دانستن گفته و قول راغب را بطور «قيل» نقل كرده است.
(
قاموس قرآن
, ج2 , ص343)
sourceLink

وَ مٰا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اَلسّٰاعَةَ قَرِيبٌ (آیه 17/سوره الشورى) sourceLink

هركجا در قرآن عبارت - و ما أدراك - آمده است در پى آن معنيش بيان شده است. و هرجائى كه عبارت - وَ مٰا يُدْرِيكَ‌ - در قرآن ذكر شد توضيحى در پى آن نيست.
(
ترجمه مفردات راغب
, ص672)
sourceLink

دَرَى (فهميد) - اَلدِّرَايَة - شناختى كه با نوعى از فريب حاصل شده است. افعال آن - دَرَيْتُهُ‌ و دَرَيْتُ‌ به دِرْيَةً.
(
ترجمه مفردات راغب
, ص671)
sourceLink

اَلدِّرَايَةُ‌: المعرفة المدركة بضرب من الحيل، يقال: دَرَيْتُهُ‌، و دَرَيْتُ‌ به، دِرْيَةً.
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص312)
sourceLink

كلّ‌ موضع ذكر في القرآن وَ مٰا أَدْرٰاكَ‌، فقد عقّب ببيانه، و كلّ‌ موضع ذكر فيه: وَ مٰا يُدْرِيكَ‌ لم يعقّبه بذلك.
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص313)
sourceLink

وَ مٰا أَدْرٰاكَ مٰا هِيَهْ نٰارٌ حٰامِيَةٌ (آیه 10/سوره القارعة) sourceLink

دَرَى (فهميد) - اَلدِّرَايَة - شناختى كه با نوعى از فريب حاصل شده است. افعال آن - دَرَيْتُهُ‌ و دَرَيْتُ‌ به دِرْيَةً. ¦¦
هركجا در قرآن عبارت - و ما أدراك - آمده است در پى آن معنيش بيان شده است. و هرجائى كه عبارت - وَ مٰا يُدْرِيكَ‌ - در قرآن ذكر شد توضيحى در پى آن نيست.
(
ترجمه مفردات راغب
, ص671)
sourceLink

ثُمَّ مٰا أَدْرٰاكَ مٰا يَوْمُ اَلدِّينِ (آیه 18/سوره الانفطار) sourceLink

هركجا در قرآن عبارت - و ما أدراك - آمده است در پى آن معنيش بيان شده است. و هرجائى كه عبارت - وَ مٰا يُدْرِيكَ‌ - در قرآن ذكر شد توضيحى در پى آن نيست. ¦¦
دَرَى (فهميد) - اَلدِّرَايَة - شناختى كه با نوعى از فريب حاصل شده است. افعال آن - دَرَيْتُهُ‌ و دَرَيْتُ‌ به دِرْيَةً.
(
ترجمه مفردات راغب
, ص671)
sourceLink

كلّ‌ موضع ذكر في القرآن وَ مٰا أَدْرٰاكَ‌، فقد عقّب ببيانه، و كلّ‌ موضع ذكر فيه: وَ مٰا يُدْرِيكَ‌ لم يعقّبه بذلك.
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص313)
sourceLink

اَلدِّرَايَةُ‌: المعرفة المدركة بضرب من الحيل، يقال: دَرَيْتُهُ‌، و دَرَيْتُ‌ به، دِرْيَةً.
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص312)
sourceLink

وَ مٰا أَدْرٰاكَ مٰا لَيْلَةُ اَلْقَدْرِ (آیه 2/سوره القدر) sourceLink

كلّ‌ موضع ذكر في القرآن وَ مٰا أَدْرٰاكَ‌، فقد عقّب ببيانه، و كلّ‌ موضع ذكر فيه: وَ مٰا يُدْرِيكَ‌ لم يعقّبه بذلك.
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص313)
sourceLink

اَلدِّرَايَةُ‌: المعرفة المدركة بضرب من الحيل، يقال: دَرَيْتُهُ‌، و دَرَيْتُ‌ به، دِرْيَةً.
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص312)
sourceLink

وَ مٰا يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكّٰى (آیه 3/سوره عبس) sourceLink

هركجا در قرآن عبارت - و ما أدراك - آمده است در پى آن معنيش بيان شده است. و هرجائى كه عبارت - وَ مٰا يُدْرِيكَ‌ - در قرآن ذكر شد توضيحى در پى آن نيست.
(
ترجمه مفردات راغب
, ص672)
sourceLink

دَرَى (فهميد) - اَلدِّرَايَة - شناختى كه با نوعى از فريب حاصل شده است. افعال آن - دَرَيْتُهُ‌ و دَرَيْتُ‌ به دِرْيَةً.
(
ترجمه مفردات راغب
, ص671)
sourceLink

كلّ‌ موضع ذكر في القرآن وَ مٰا أَدْرٰاكَ‌، فقد عقّب ببيانه، و كلّ‌ موضع ذكر فيه: وَ مٰا يُدْرِيكَ‌ لم يعقّبه بذلك.
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص313)
sourceLink

اَلدِّرَايَةُ‌: المعرفة المدركة بضرب من الحيل، يقال: دَرَيْتُهُ‌، و دَرَيْتُ‌ به، دِرْيَةً.
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص312)
sourceLink

وَ مٰا أَدْرٰاكَ مَا اَلْحَاقَّةُ (آیه 3/سوره الحاقة) sourceLink

هركجا در قرآن عبارت - و ما أدراك - آمده است در پى آن معنيش بيان شده است. و هرجائى كه عبارت - وَ مٰا يُدْرِيكَ‌ - در قرآن ذكر شد توضيحى در پى آن نيست. ¦¦
دَرَى (فهميد) - اَلدِّرَايَة - شناختى كه با نوعى از فريب حاصل شده است. افعال آن - دَرَيْتُهُ‌ و دَرَيْتُ‌ به دِرْيَةً.
(
ترجمه مفردات راغب
, ص671)
sourceLink

كلّ‌ موضع ذكر في القرآن وَ مٰا أَدْرٰاكَ‌، فقد عقّب ببيانه، و كلّ‌ موضع ذكر فيه: وَ مٰا يُدْرِيكَ‌ لم يعقّبه بذلك.
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص313)
sourceLink

اَلدِّرَايَةُ‌: المعرفة المدركة بضرب من الحيل، يقال: دَرَيْتُهُ‌، و دَرَيْتُ‌ به، دِرْيَةً.
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص312)
sourceLink

وَ مٰا أَدْرٰاكَ مَا اَلْحُطَمَةُ (آیه 5/سوره الهمزة) sourceLink

قوله تعالى: وَ مٰا أَدْرٰاكَ‌ مَا اَلْحُطَمَةُ‌ ; تأْويله أَيُّ‌ شيء أَعْلَمَك ما الحُطَمة. ¦¦
دَرَى الشيءَ دَرْياً و دِرْياً ; عن اللحياني، و دِرْيَةً‌ و دِرْيَاناً و دِرَايَةً‌: عَلِمَهُ. . و يقال: دَرَيْت الشيءَ أَدْرِيهِ‌ عَرَفْته، و أَدْرَيْتُه غيري إذا أَعْلَمْته. الجوهري: دَرَيْته و دَرَيْت به دَرْياً و دَرْية و دِرْيةً‌ و دِرَايَة أَي علمت به . . و أَدْرَاه به: أَعْلَمه.
(
لسان العرب
, ج14 , ص254)
sourceLink

وَ مٰا أَدْرٰاكَ مٰا هِيَهْ (آیه 10/سوره القارعة) sourceLink

كلّ‌ موضع ذكر في القرآن وَ مٰا أَدْرٰاكَ‌، فقد عقّب ببيانه، و كلّ‌ موضع ذكر فيه: وَ مٰا يُدْرِيكَ‌ لم يعقّبه بذلك.
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص313)
sourceLink

اَلدِّرَايَةُ‌: المعرفة المدركة بضرب من الحيل، يقال: دَرَيْتُهُ‌، و دَرَيْتُ‌ به، دِرْيَةً.
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص312)
sourceLink

وَ مٰا أَدْرٰاكَ مٰا سَقَرُ (آیه 27/سوره المدثر) sourceLink

درى: (مثل فلس) معرفت. دانستن. راغب ميگويد: دراية معرفتى است كه با نوعى از تدبير بدست آيد. در اقرب مطلق دانستن گفته و قول راغب را بطور «قيل» نقل كرده است. ¦¦
مٰا أَدْرٰاكَ‌: چه تو را دانا كرد. ¦¦
در اقرب ميگويد «مٰا أَدْرٰاكَ‌ و مٰا يُدْرِيكَ‌» يعنى نميدانى.
(
قاموس قرآن
, ج2 , ص343)
sourceLink

الشاهد المعنوی لـ أَدْرَی

مَا يُدْرِيكَ مَا عَلَيَّ مِمَّا لِي

أي أعلمته
(
شرح نهج البلاغة (شارح قرن هشتم)
, ص242)
sourceLink

مداخل لها جذر واحد لـ أَدْرَی

الدال و الراء و الحرف المعتلّ‌ و المهموز.أمّا الذى ليس بمهموزٍفأصلان:أحدهما قَصْد الشىء و اعتمادُهُ‌ طلَباً،و الآخَر حِدَّةٌ‌ تكون فى الشَّىء.و أمّا المهموز فأصلٌ‌ واحد،و هو دَفْع الشَّىء.(معجم مقاییس اللغة , ج2 , ص271)sourceLink

الأسماء

الدُّرِيّمصدر ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِلالمِدْرايَةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِلالدَّرْوَانجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد المُدَارأَةمصدر ثلاثی مزید باب مفاعلهالتُّدْرَأمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعَلالدِّرْيَةمصدر ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِلالاِدّراءمصدر ثلاثی مزید باب افتعالالأَدْرَىاسم تفضیل ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِلالمِدْرَىجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعِل یفعَلالدُّرْءمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعَلالدَّرِيئَةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعَل یفعَلاللَّاأَدْريالمُدَّريمصدر میمی ثلاثی مزید باب افتعالالمُدَارَاةمصدر ثلاثی مزید باب مفاعلهالدَّارِئمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعَلالمَدْرِيَّةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعِل یفعَلاللَّاأدريَّةالدَّرِيَّةمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعَلالدَّرْءمصدر ثلاثی مجرد باب فعَل یفعَلالدُّرُوءمصدر ثلاثی مجرد باب فعَل یفعَلالتُّدَرِيالمَدْرِيّانِجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعِل یفعَلالمَدَارِيجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الدِّرَايَةمصدر ثلاثی مجرد باب فعَل یفعِلالتُّدْرَأَةمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعَلدَرَأٌ

الحقوق المادية والمعنوية لهذا الموقع محفوظة ل مركز البحوث الكمبيوترية للعلوم الإسلامية ، وأي نشر غير مسموح به يُلاحق قانونياً.